Last tango
"Last Tango in Paris" ra đời năm 1972, và khi xem lại sau gần 50 năm, quả nhiên là một trải nghiệm điện ảnh khác biệt mà tôi có được trong thời đại này. Bernardo Bertolucci đã làm ra một bộ phim có khả năng tạo ra cơn đau âm ỉ như vết thương trước khi thành sẹo, qua những lần tra tấn tâm lý và tình dục giữa hai cá thể xa lạ.
Marlon Brando đã giải quyết triệt để cảm xúc của Paul, một lão già đã hết thời, từ nỗi bất mãn của quá khứ cho đến thái độ xã hội qua các cảnh làm tình. Tình dục trong phim không hiển hiện như một hình thức để kết nối một gã đàn ông luống tuổi người Mỹ và một cô gái trẻ người Pháp. Mà nó là tất cả những điều khác. Cụ thể hơn, Bernardo Bertolucci đã dùng tình dục để tiếp cận các mối quan hệ, về thái độ sống và cả cách mà con người ta tồn tại trong cùng một không gian nhưng lại khác biệt nhau về địa lý, văn hoá để dẫn đến một xung đột lớn hơn.
Paul tàn bạo với Jeanne, lạm dụng và hạ thấp cô ấy, đối xử với cô ấy bằng sự hung hăng và thù hận mà ông còn sót lại với người vợ. Quá khứ đinh vào đầu ông đã bị vợ lừa dối. Nhưng hành động cuối cùng chứng tỏ ông ta không thấu hiểu bất kỳ ai, từ vợ cho đến Jeane. Khi đối diện với thi thể người vợ, ông vẫn còn gầm gừ, xen lẫn giữa cảm giác đau buồn lẫn thịnh nộ. Paul tự tin có thể hiểu được vũ trụ, nhưng ông không hiểu được người phụ nữ của mình. Rốt cuộc thì ông vẫn chỉ là con sói già cô độc, đáng thương, bởi ông không thể hiểu được động cơ tự sát của vợ. Ông không hiểu tại sao cô lại bỏ rơi mình, tại sao cô chưa bao giờ thực sự yêu ông, tại sao ông luôn là khách trong khách sạn quen thuộc này, hơn là người chồng trên giường của cô?
Tính nam của Paul đã bị lung lay khi càng về cuối đời. Khi ông không thể bảo vệ, hay khó nghe hơn, là sở hữu người phụ nữ của mình. Paul đã để mất lời tuyên bố về sự nam tính của ông. Vì xuyên suốt lịch sử, nam giới sẵn sàng mạo hiểm, hay thậm chí hi sinh cuộc sống của họ chỉ để cho mọi người thừa nhận, anh ta là người đàn ông đích thực. Nhưng Paul đã thất bại, cảm giác này, đã được phản ánh ngay cả khi Paul làm tình mãnh liệt với Jeanne. Nỗi đau của Paul rõ ràng hơn Jeanne rất nhiều. Đó là cảm giác thua cuộc, là khi người đàn ông không bao giờ hiểu hết về một người kề bên, dù mối quan hệ đó đã hiện diện hơn nửa đời họ.
Còn Jeanne, cô chỉ lo lắng với những vấn đề về người cha luôn đưa ra các câu nói sáo rỗng, nhưng vẫn yên vị trong mối quan hệ nhàm chán với bạn trai, một nhà làm phim trẻ và đang mông lung về con đường phía trước. Jeanne dùng tuổi trẻ để kiêu hãnh với Paul, Paul dùng sự từng trải để quyến rũ Jeanne. Dù cả hai đều đáng thương, nhưng Jeanne lại có thể che giấu bằng chính tuổi trẻ. Là Jeanne (chính xác hơn, là tuổi trẻ) chứ không phải Paul, mới là người nắm quyền quyết định cho mối quan hệ này, thay vì như cảnh chủ động của Paul từ những phút đầu phim.
Một trong những cảnh tôi thấy hay nhất ở Last Tango là phát súng của Jeanne. Có lẽ cô ấy luôn mâu thuẫn về mối quan hệ trong thế giới thực và thế giới tiềm ẩn (do cô tự tạo) trong khát khao đàn bà. Cô cần sự an toàn ở Tom, và đồng thời cũng bị thu hút bởi sự hư hỏng của Paul. Khi chứng kiến Jeanne vật lộn với cảm xúc của cô ấy, tôi thấy khá sợ. Một khoảnh khắc, cô ấy trông như thể sẽ rời xa Paul. Khoảnh khắc tiếp theo, có vẻ như Jeanne sẽ đầu hàng bởi hành động man dại của ông. Khoảnh khắc sau đó, cô lại rơi vào bùa chú của Paul, rồi lại toát lên niềm hạnh phúc và tình yêu chân thật, trọn vẹn. Nhưng khoảnh khắc sau đó nữa, Jeanne trông như thể muốn nốc cho đến chết. Trong một đoạn gần 15 phút, Jeanne phải trải qua vòng lặp cảm xúc đó khoảng hai lần. Cô không thể hóa giải được cảm xúc của mình. Căn phòng làm tình của hai người, chính là nơi nương náu của Paul khi đã cách ly thế giới, cả thế giới của người sống và người chết. Còn với Jeanne, chính là một nhà ngục của tâm lý.
Mặc dù, ngay từ đầu, mối quan hệ giữa hai người đến từ tình dục, nhằm an ủi và tạo ra cực khoái trong căn phòng hoang, ngụ ý về một thế giới đang đổ nát. Nhưng rốt cuộc, họ không thể thay đổi thực tế. Paul vẫn không thôi gầm gừ và tự vấn về cái chết của vợ, Jeanne vẫn tiếp tục mối tình mông muội với Tom. Nhưng đó chính là thực tế, vì không có gì chắc chắn, vì c húng ta liên tiếp gây tổn thương cho nhau, chạy trốn nỗi đau, rồi tìm cách hàn gắn...
Nhưng ở một góc độ khác, theo tôi, bởi có lẽ Jeanne đã cảm nhận được rằng Paul muốn sở hữu cô ấy, chỉ để phục vụ cho sự ích kỷ của Paul: Cô chỉ là một tiếp nối với người vợ đã mất của Paul. Và sự tuyệt vọng của Jeanne, không phải vì những giây phút lãng mạn đã mất, mà bởi vì Paul dường như không còn cần cô ấy nữa.
Marlon Brando đã giải quyết triệt để cảm xúc của Paul, một lão già đã hết thời, từ nỗi bất mãn của quá khứ cho đến thái độ xã hội qua các cảnh làm tình. Tình dục trong phim không hiển hiện như một hình thức để kết nối một gã đàn ông luống tuổi người Mỹ và một cô gái trẻ người Pháp. Mà nó là tất cả những điều khác. Cụ thể hơn, Bernardo Bertolucci đã dùng tình dục để tiếp cận các mối quan hệ, về thái độ sống và cả cách mà con người ta tồn tại trong cùng một không gian nhưng lại khác biệt nhau về địa lý, văn hoá để dẫn đến một xung đột lớn hơn.
Paul tàn bạo với Jeanne, lạm dụng và hạ thấp cô ấy, đối xử với cô ấy bằng sự hung hăng và thù hận mà ông còn sót lại với người vợ. Quá khứ đinh vào đầu ông đã bị vợ lừa dối. Nhưng hành động cuối cùng chứng tỏ ông ta không thấu hiểu bất kỳ ai, từ vợ cho đến Jeane. Khi đối diện với thi thể người vợ, ông vẫn còn gầm gừ, xen lẫn giữa cảm giác đau buồn lẫn thịnh nộ. Paul tự tin có thể hiểu được vũ trụ, nhưng ông không hiểu được người phụ nữ của mình. Rốt cuộc thì ông vẫn chỉ là con sói già cô độc, đáng thương, bởi ông không thể hiểu được động cơ tự sát của vợ. Ông không hiểu tại sao cô lại bỏ rơi mình, tại sao cô chưa bao giờ thực sự yêu ông, tại sao ông luôn là khách trong khách sạn quen thuộc này, hơn là người chồng trên giường của cô?
Tính nam của Paul đã bị lung lay khi càng về cuối đời. Khi ông không thể bảo vệ, hay khó nghe hơn, là sở hữu người phụ nữ của mình. Paul đã để mất lời tuyên bố về sự nam tính của ông. Vì xuyên suốt lịch sử, nam giới sẵn sàng mạo hiểm, hay thậm chí hi sinh cuộc sống của họ chỉ để cho mọi người thừa nhận, anh ta là người đàn ông đích thực. Nhưng Paul đã thất bại, cảm giác này, đã được phản ánh ngay cả khi Paul làm tình mãnh liệt với Jeanne. Nỗi đau của Paul rõ ràng hơn Jeanne rất nhiều. Đó là cảm giác thua cuộc, là khi người đàn ông không bao giờ hiểu hết về một người kề bên, dù mối quan hệ đó đã hiện diện hơn nửa đời họ.
Còn Jeanne, cô chỉ lo lắng với những vấn đề về người cha luôn đưa ra các câu nói sáo rỗng, nhưng vẫn yên vị trong mối quan hệ nhàm chán với bạn trai, một nhà làm phim trẻ và đang mông lung về con đường phía trước. Jeanne dùng tuổi trẻ để kiêu hãnh với Paul, Paul dùng sự từng trải để quyến rũ Jeanne. Dù cả hai đều đáng thương, nhưng Jeanne lại có thể che giấu bằng chính tuổi trẻ. Là Jeanne (chính xác hơn, là tuổi trẻ) chứ không phải Paul, mới là người nắm quyền quyết định cho mối quan hệ này, thay vì như cảnh chủ động của Paul từ những phút đầu phim.
Một trong những cảnh tôi thấy hay nhất ở Last Tango là phát súng của Jeanne. Có lẽ cô ấy luôn mâu thuẫn về mối quan hệ trong thế giới thực và thế giới tiềm ẩn (do cô tự tạo) trong khát khao đàn bà. Cô cần sự an toàn ở Tom, và đồng thời cũng bị thu hút bởi sự hư hỏng của Paul. Khi chứng kiến Jeanne vật lộn với cảm xúc của cô ấy, tôi thấy khá sợ. Một khoảnh khắc, cô ấy trông như thể sẽ rời xa Paul. Khoảnh khắc tiếp theo, có vẻ như Jeanne sẽ đầu hàng bởi hành động man dại của ông. Khoảnh khắc sau đó, cô lại rơi vào bùa chú của Paul, rồi lại toát lên niềm hạnh phúc và tình yêu chân thật, trọn vẹn. Nhưng khoảnh khắc sau đó nữa, Jeanne trông như thể muốn nốc cho đến chết. Trong một đoạn gần 15 phút, Jeanne phải trải qua vòng lặp cảm xúc đó khoảng hai lần. Cô không thể hóa giải được cảm xúc của mình. Căn phòng làm tình của hai người, chính là nơi nương náu của Paul khi đã cách ly thế giới, cả thế giới của người sống và người chết. Còn với Jeanne, chính là một nhà ngục của tâm lý.
Mặc dù, ngay từ đầu, mối quan hệ giữa hai người đến từ tình dục, nhằm an ủi và tạo ra cực khoái trong căn phòng hoang, ngụ ý về một thế giới đang đổ nát. Nhưng rốt cuộc, họ không thể thay đổi thực tế. Paul vẫn không thôi gầm gừ và tự vấn về cái chết của vợ, Jeanne vẫn tiếp tục mối tình mông muội với Tom. Nhưng đó chính là thực tế, vì không có gì chắc chắn, vì c húng ta liên tiếp gây tổn thương cho nhau, chạy trốn nỗi đau, rồi tìm cách hàn gắn...
Nhưng ở một góc độ khác, theo tôi, bởi có lẽ Jeanne đã cảm nhận được rằng Paul muốn sở hữu cô ấy, chỉ để phục vụ cho sự ích kỷ của Paul: Cô chỉ là một tiếp nối với người vợ đã mất của Paul. Và sự tuyệt vọng của Jeanne, không phải vì những giây phút lãng mạn đã mất, mà bởi vì Paul dường như không còn cần cô ấy nữa.
Comments
Post a Comment