"Thấy vũ trụ trong một hạt cát, Trong bông hoa dại thấy cả thiên đường."

Liệu một ngày nào đó, chúng ta có thể hiểu hết mọi thứ về vũ trụ? Liệu chúng ta có thấy được hết toàn bộ thực tế vinh quang của nó? Với một người không theo đuổi khoa học, thì tôi cho rằng, việc nắm bắt về vũ trụ cũng rất đáng hoan nghênh, dù hoàn toàn ngẫu nhiên và dựa vào trực giác. 

Thỉnh thoảng, xen kẽ trong các cuộc trò chuyện, tôi vẫn hỏi vài người bạn rằng có thích ngắm trăng, hay có ấn tượng với milky way không? Có bao giờ từng thử tìm một nơi nào đó ở Sài Gòn không có đèn đường, để chiêm ngưỡng bầu trời đêm ung dung và thoải mái nhất... Sống ở thành thị, nhưng thử tưởng tượng nếu chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy bãi biển giữa một đêm sáng trăng, thì cảm giác sẽ như thế nào nhỉ?... Dẫu câu trả lời có khác nhau, nhưng chúng tôi lại thử nhìn vào không trung và tiếp tục nói chuyện. Bởi con người có thể nhìn lên bầu trời và suy ngẫm về nó, như thể vũ trụ đã được điều chỉnh cực kỳ chính xác, ngay từ đầu, để sự sống xuất hiện. Sự xuất hiện ấy không chỉ nằm trong thiên sử thi hay thuyết tiến hoá của loài người. Mà nó là tất yếu, bởi vũ trụ chỉ có ý nghĩa khi cưu mang một ý thức có thể cảm thụ sự dịu dàng của màn đêm, vẻ đẹp lộng lẫy của các vì sao,... và dưới bầu trời, con người là các chấm đen quây quần và bao bọc lấy nhau. Con người vốn phụ thuộc lẫn nhau, và không thể xây dựng nên các bức tường ngăn cách giữa 'tôi' và 'những người khác', sẽ tạo thành một gạch nối giữa tất cả con người có thiện chí. 

Từ khi có thuyết Big Bang, chúng ta biết rằng vũ trụ có quá khứ, hiện tại và tương lai, chứ nó không bất biến hay tồn tại vĩnh hằng. Toàn bộ vũ trụ chứa trong một hạt cát. Các ngôi sao được sinh ra, sống và chết đi, chỉ có điều vòng đời rất dài, dài hơn trăm năm ngắn ngủi của đời người. Khoa học càng tiến bộ, càng phát hiện ra những giới hạn của cuộc sống. Nếu vũ trụ bao la và bí ẩn như thế, cũng chính là để phù hợp với sự hiện diện của con người nhỏ bé ở trái đất, một ngôi làng khiêm tốn nằm giữa thiên hà.

"Thấy vũ trụ trong một hạt cát,

Trong bông hoa dại thấy cả thiên đường.

Nắm cái vô hạn trong lòng bàn tay,

Và thiên thu trong một phút giây."

(Những điểm vô tội, William Blake - Trích từ "Một đêm", tác giả Trịnh Xuân Thuận.)