Chúng ta cô đơn và chúng ta không hề cô đơn
Khi Theodore nói với Amy: "Có phải anh như thế này, là vì anh không đủ mạnh mẽ cho một mối quan hệ?”
Tôi biết rằng đó là tôi, là bản sao của Theodore ở giới tính khác. Xem Her đến lần thứ ba, mỗi lần xem bộ phim lại càng đau đớn và nặng nề hơn. Ở tuổi 30, tôi không còn dành thời gian để khóc cho những bộ phim như thế này. Bởi đây là giai đoạn tôi đang gần với nhân vật chính, đang loay hoay giữa các mối quan hệ mật thiết trong đời và sự ích kỷ cá nhân. Công nghệ khiến cho con người dễ dàng lên tiếng, chia sẻ, biết thêm về nhau. Và tới một hạn mức của cảm xúc, "sự gần gũi" ấy đã bật lại như lò xo, đẩy văng con người ra xa nhau mà không cách nào cứu vãn. Không chỉ là bộ phim nói về nỗi cô đơn trong thời đại công nghệ, Her còn khái quát về bản chất của những mối quan hệ, bản chất tình yêu, bản chất của sự chia ly dưới góc nhìn đầy trải nghiệm của Spike Jonze.
Her nói về những mối quan hệ, và hoàn toàn không có chút viễn tưởng nào trong đó. Vẫn là những con người bình thường, cố gắng và thất bại trong việc hòa hợp với nhau, hiểu nhau, nương tựa vào nhau trong cuộc sống chung, cố gắng và thất bại trong việc hòa hợp giữa cái chung và cái riêng, giữa việc tìm hơi ấm, sự sẻ chia, và nỗi cô đơn vẫn luôn tồn tại và ngày càng lớn thêm giữa thế giới công nghệ. Họ gãy đổ và trầy xước trên con đường ấy, để rồi chạy trốn khỏi nhau. Với Theodore là sự sợ hãi trách nhiệm và những thử thách thực tế, như lời Catherine. Ngay cả với Samantha, anh vẫn tìm cách chạy trốn ngay sau đêm họ "bên" nhau, nói với cô rằng anh không muốn cam kết điều gì, vừa buồn cười vừa đáng thương. Theodore có thể “cam kết” gì với một người máy, khi cô ấy không có cơ thể, không thể chạm vào, không thể cưới?
Spike Jonze miêu tả tình yêu ở mức độ thuần khiết nhất, nhưng cũng ích kỷ nhất. Vì không có thân xác, nên Samantha không bắt Theodore phải gánh vác trách nhiệm mà anh sợ hãi, như vết xe đổ từ cuộc hôn nhân tan vỡ với Catherine. Tình yêu giữa Theodore và Samantha, theo cách nào đó, là hoàn hảo. Con người có thể chỉ yêu một giọng nói không? Có chứ, tình yêu là gì ngoài sự sẻ chia của tâm hồn, ngoài việc ở bên nhau và xoa dịu những nỗi đau, nỗi cô đơn, hiểu nhau đến tận cùng và tận hưởng cuộc sống tươi đẹp này. Bên cạnh đó, còn tránh đi được những xung đột từ lối sống, thói quen, tính cách, thói xấu, ghen tuông khi sống chung. Tình yêu vượt lên trên thể xác, “một sự điên rồ được xã hội chấp nhận”, như lời Amy. Hoàn hảo, nhưng thiếu đi thể xác, thì đó là một sự hoàn hảo bị méo mó. Tình yêu sẽ là gì khi không có sự đụng chạm, không có những tiếp xúc vật lý thông thường, cái nắm tay, sự ôm ấp, làm tình, hay thiếu đi cả những giá trị đẹp đẽ và bình dị nhất, như cảm nhận cuộc sống cùng nhau, già đi cùng nhau, chăm sóc lẫn nhau,... những điều không thể thay thế, đó là điều khiến tình yêu trọn vẹn. Giống như lời Samantha nói với Theodore, “em là của anh và không là của anh”, tình yêu là thật và không là thật. Jonze biến tình yêu thành một điều bất khả.
Cảm xúc của Theodore dù với Samatha, một phần mềm, cũng rất thật, và có lẽ rất thật với nhiều người khác, khiến Her trở thành một bộ phim rất đau đớn và tổn thương. Như những ký ức về người vợ cũ quẩn quanh trong đầu Theodore, hầu hết là những ký ức hạnh phúc, hiện ra xóa mờ đi hiện tại. Lý do ly dị không được nhắc đến, nhưng dễ dàng đoán biết qua lời kể của Theodore. Cô đau khổ khi phải ký vào giấy ly dị, và giận dữ biết tin Theodore đang hẹn hò với một chiếc máy tính. Nhưng không phải vì “buồn” cho Theodore khi không thể xoay sở với cảm xúc thật, mà đau đớn vì không bằng một chiếc máy. Cô thất bại trong việc trở thành người mà Theodore kỳ vọng, thất bại ở cuộc hôn nhân, những gì anh không tìm thấy ở cô lại có thể tìm thấy ở một chiếc máy. Đó là điều khiến cô đau đớn. Nhưng sau đó, chính Theodore lại rơi vào bi kịch này, vì anh không thể "sở hữu" được Samatha, khi biết rằng cô đang hẹn hò cùng với nhiều, rất nhiều người đàn ông khác. Ghen tuông là cảm giác có thật của con người, và chỉ có những người yêu nhau mới có. Nhưng với Samatha - khi đối phương là một phần mềm, thì cảm xúc này đáng buồn là không thể chính danh, nhưng nó vẫn âm ỉ tồn tại.
Nhất là khi con người ngày một xa nhau hơn. Bởi công nghệ hiện đại, như thế giới của Her, ngập đầy những thiết bị kết nối nhưng thiếu hụt sự liên kết. Con người, trong những hình ảnh biểu tượng và rất có chủ ý ngập đầy trong phim, bị con cú đáng sợ đại diện cho những thế lực vô hình chộp lấy, không thể trốn thoát. Mỗi người đều là một cậu bé ngoài hành tinh, lạc lõng và cô độc ở hành tinh lạ, cố gắng tìm phi thuyền thoát ra trong vô vọng. Dẫu cho máy móc hay công nghệ được lập trình hoàn chỉnh để theo sát cuộc sống mỗi người, nhưng nó vẫn không thể thay thế được nụ hôn, những lần nắm tay, vuốt tóc, vỗ vai nhau... Trong Her, khoảng cách giữa những tâm hồn đã trở thành khoảng cách từ trái đất đến mặt trăng như trong bản “The moon song”, cách xa dịu vợi. Thông điệp chủ đạo của Her là tan vỡ, tông màu chủ đạo của Her là cô đơn. Khó có sự kết hợp nào khiến người ta lạnh giá như thế.
Nhưng đây không phải là bộ phim khiến người xem phải đóng băng. Len lỏi trong từng cảnh phim, trong từng câu nói, vẫn là hi vọng. Giữa những khổ đau, nước mắt và chia ly, vẫn còn đó những điều đẹp đẽ. Như ánh mắt dịu dàng của một người đàn ông nhìn cô gái mới quen, khi ở bên cạnh cô và những đứa con. Những người mà Theodore viết thư, dù phải nhờ đến người khác diễn tả cảm xúc, nhưng vẫn là dấu hiệu của sự quan tâm, dấu hiệu hiện diện của những mối liên kết thật sự, không cần lập trình hay cài đặt sự hẹn giờ nào cả. Một công ty in ấn nhỏ bé ở đâu đó, vẫn in những quyển sách hiếm hoi giữa thời đại máy tính, hai vợ chồng già đều khóc vì những lá thư. Cả Theodore đã thật sự yêu cuộc sống này và tận hưởng nó, và ngắm nhìn nó như một đứa trẻ, ở bãi biển, công viên, trên những tầng cao, nhờ Samantha. Xen lẫn giữa khổ đau, vẫn là niềm vui và hạnh phúc. Thế giới này vẫn tàn nhẫn, và vẫn tươi đẹp. Khi con người học cách chấp nhận tất cả, điều ở lại, như những lời Theodore gửi đến Catherine, là tình yêu.
Tôi tin rằng, đến một lúc nào đó, trải qua đủ khổ đau, mỗi người đều sẽ nhận ra điều Theodore đã hiểu. Chúng ta gặp gỡ, chúng ta chia ly, có thể chúng ta sẽ không gặp lại nhau nữa, nhưng không có nghĩa chưa từng tồn tại. Tôi cảm nhận rất rõ rằng, mỗi tình yêu, mỗi con người từng hiện diện, từng gần gũi, từng dành thời gian bên nhau, đều trở thành một phần của chính ta và giúp hình thành bản thân mỗi người của ngày hôm nay. Trên con đường trưởng thành, và cả già đi, mỗi người là tập hợp của rất nhiều người khác, và là một phần của rất nhiều người khác, điều đó không đẹp đẽ sao? Có nghĩa là, cũng giống như không có tình yêu hoàn hảo, sẽ không có nỗi cô đơn hoàn hảo. Chúng ta cô đơn và chúng ta không hề cô đơn.
"Chúng ta đã lớn lên cùng nhau. Nhưng luôn có một thử thách trong hành trình trưởng thành, đó là làm sao mà hai người vẫn có thể ở bên nhau nhưng không cảm thấy xa cách, hoặc sự thay đổi của mỗi người khiến cho đối phương không còn nhận ra người còn lại..."
Tôi biết rằng đó là tôi, là bản sao của Theodore ở giới tính khác. Xem Her đến lần thứ ba, mỗi lần xem bộ phim lại càng đau đớn và nặng nề hơn. Ở tuổi 30, tôi không còn dành thời gian để khóc cho những bộ phim như thế này. Bởi đây là giai đoạn tôi đang gần với nhân vật chính, đang loay hoay giữa các mối quan hệ mật thiết trong đời và sự ích kỷ cá nhân. Công nghệ khiến cho con người dễ dàng lên tiếng, chia sẻ, biết thêm về nhau. Và tới một hạn mức của cảm xúc, "sự gần gũi" ấy đã bật lại như lò xo, đẩy văng con người ra xa nhau mà không cách nào cứu vãn. Không chỉ là bộ phim nói về nỗi cô đơn trong thời đại công nghệ, Her còn khái quát về bản chất của những mối quan hệ, bản chất tình yêu, bản chất của sự chia ly dưới góc nhìn đầy trải nghiệm của Spike Jonze.
Her nói về những mối quan hệ, và hoàn toàn không có chút viễn tưởng nào trong đó. Vẫn là những con người bình thường, cố gắng và thất bại trong việc hòa hợp với nhau, hiểu nhau, nương tựa vào nhau trong cuộc sống chung, cố gắng và thất bại trong việc hòa hợp giữa cái chung và cái riêng, giữa việc tìm hơi ấm, sự sẻ chia, và nỗi cô đơn vẫn luôn tồn tại và ngày càng lớn thêm giữa thế giới công nghệ. Họ gãy đổ và trầy xước trên con đường ấy, để rồi chạy trốn khỏi nhau. Với Theodore là sự sợ hãi trách nhiệm và những thử thách thực tế, như lời Catherine. Ngay cả với Samantha, anh vẫn tìm cách chạy trốn ngay sau đêm họ "bên" nhau, nói với cô rằng anh không muốn cam kết điều gì, vừa buồn cười vừa đáng thương. Theodore có thể “cam kết” gì với một người máy, khi cô ấy không có cơ thể, không thể chạm vào, không thể cưới?
Spike Jonze miêu tả tình yêu ở mức độ thuần khiết nhất, nhưng cũng ích kỷ nhất. Vì không có thân xác, nên Samantha không bắt Theodore phải gánh vác trách nhiệm mà anh sợ hãi, như vết xe đổ từ cuộc hôn nhân tan vỡ với Catherine. Tình yêu giữa Theodore và Samantha, theo cách nào đó, là hoàn hảo. Con người có thể chỉ yêu một giọng nói không? Có chứ, tình yêu là gì ngoài sự sẻ chia của tâm hồn, ngoài việc ở bên nhau và xoa dịu những nỗi đau, nỗi cô đơn, hiểu nhau đến tận cùng và tận hưởng cuộc sống tươi đẹp này. Bên cạnh đó, còn tránh đi được những xung đột từ lối sống, thói quen, tính cách, thói xấu, ghen tuông khi sống chung. Tình yêu vượt lên trên thể xác, “một sự điên rồ được xã hội chấp nhận”, như lời Amy. Hoàn hảo, nhưng thiếu đi thể xác, thì đó là một sự hoàn hảo bị méo mó. Tình yêu sẽ là gì khi không có sự đụng chạm, không có những tiếp xúc vật lý thông thường, cái nắm tay, sự ôm ấp, làm tình, hay thiếu đi cả những giá trị đẹp đẽ và bình dị nhất, như cảm nhận cuộc sống cùng nhau, già đi cùng nhau, chăm sóc lẫn nhau,... những điều không thể thay thế, đó là điều khiến tình yêu trọn vẹn. Giống như lời Samantha nói với Theodore, “em là của anh và không là của anh”, tình yêu là thật và không là thật. Jonze biến tình yêu thành một điều bất khả.
Cảm xúc của Theodore dù với Samatha, một phần mềm, cũng rất thật, và có lẽ rất thật với nhiều người khác, khiến Her trở thành một bộ phim rất đau đớn và tổn thương. Như những ký ức về người vợ cũ quẩn quanh trong đầu Theodore, hầu hết là những ký ức hạnh phúc, hiện ra xóa mờ đi hiện tại. Lý do ly dị không được nhắc đến, nhưng dễ dàng đoán biết qua lời kể của Theodore. Cô đau khổ khi phải ký vào giấy ly dị, và giận dữ biết tin Theodore đang hẹn hò với một chiếc máy tính. Nhưng không phải vì “buồn” cho Theodore khi không thể xoay sở với cảm xúc thật, mà đau đớn vì không bằng một chiếc máy. Cô thất bại trong việc trở thành người mà Theodore kỳ vọng, thất bại ở cuộc hôn nhân, những gì anh không tìm thấy ở cô lại có thể tìm thấy ở một chiếc máy. Đó là điều khiến cô đau đớn. Nhưng sau đó, chính Theodore lại rơi vào bi kịch này, vì anh không thể "sở hữu" được Samatha, khi biết rằng cô đang hẹn hò cùng với nhiều, rất nhiều người đàn ông khác. Ghen tuông là cảm giác có thật của con người, và chỉ có những người yêu nhau mới có. Nhưng với Samatha - khi đối phương là một phần mềm, thì cảm xúc này đáng buồn là không thể chính danh, nhưng nó vẫn âm ỉ tồn tại.
Nhất là khi con người ngày một xa nhau hơn. Bởi công nghệ hiện đại, như thế giới của Her, ngập đầy những thiết bị kết nối nhưng thiếu hụt sự liên kết. Con người, trong những hình ảnh biểu tượng và rất có chủ ý ngập đầy trong phim, bị con cú đáng sợ đại diện cho những thế lực vô hình chộp lấy, không thể trốn thoát. Mỗi người đều là một cậu bé ngoài hành tinh, lạc lõng và cô độc ở hành tinh lạ, cố gắng tìm phi thuyền thoát ra trong vô vọng. Dẫu cho máy móc hay công nghệ được lập trình hoàn chỉnh để theo sát cuộc sống mỗi người, nhưng nó vẫn không thể thay thế được nụ hôn, những lần nắm tay, vuốt tóc, vỗ vai nhau... Trong Her, khoảng cách giữa những tâm hồn đã trở thành khoảng cách từ trái đất đến mặt trăng như trong bản “The moon song”, cách xa dịu vợi. Thông điệp chủ đạo của Her là tan vỡ, tông màu chủ đạo của Her là cô đơn. Khó có sự kết hợp nào khiến người ta lạnh giá như thế.
Nhưng đây không phải là bộ phim khiến người xem phải đóng băng. Len lỏi trong từng cảnh phim, trong từng câu nói, vẫn là hi vọng. Giữa những khổ đau, nước mắt và chia ly, vẫn còn đó những điều đẹp đẽ. Như ánh mắt dịu dàng của một người đàn ông nhìn cô gái mới quen, khi ở bên cạnh cô và những đứa con. Những người mà Theodore viết thư, dù phải nhờ đến người khác diễn tả cảm xúc, nhưng vẫn là dấu hiệu của sự quan tâm, dấu hiệu hiện diện của những mối liên kết thật sự, không cần lập trình hay cài đặt sự hẹn giờ nào cả. Một công ty in ấn nhỏ bé ở đâu đó, vẫn in những quyển sách hiếm hoi giữa thời đại máy tính, hai vợ chồng già đều khóc vì những lá thư. Cả Theodore đã thật sự yêu cuộc sống này và tận hưởng nó, và ngắm nhìn nó như một đứa trẻ, ở bãi biển, công viên, trên những tầng cao, nhờ Samantha. Xen lẫn giữa khổ đau, vẫn là niềm vui và hạnh phúc. Thế giới này vẫn tàn nhẫn, và vẫn tươi đẹp. Khi con người học cách chấp nhận tất cả, điều ở lại, như những lời Theodore gửi đến Catherine, là tình yêu.
Tôi tin rằng, đến một lúc nào đó, trải qua đủ khổ đau, mỗi người đều sẽ nhận ra điều Theodore đã hiểu. Chúng ta gặp gỡ, chúng ta chia ly, có thể chúng ta sẽ không gặp lại nhau nữa, nhưng không có nghĩa chưa từng tồn tại. Tôi cảm nhận rất rõ rằng, mỗi tình yêu, mỗi con người từng hiện diện, từng gần gũi, từng dành thời gian bên nhau, đều trở thành một phần của chính ta và giúp hình thành bản thân mỗi người của ngày hôm nay. Trên con đường trưởng thành, và cả già đi, mỗi người là tập hợp của rất nhiều người khác, và là một phần của rất nhiều người khác, điều đó không đẹp đẽ sao? Có nghĩa là, cũng giống như không có tình yêu hoàn hảo, sẽ không có nỗi cô đơn hoàn hảo. Chúng ta cô đơn và chúng ta không hề cô đơn.
"Chúng ta đã lớn lên cùng nhau. Nhưng luôn có một thử thách trong hành trình trưởng thành, đó là làm sao mà hai người vẫn có thể ở bên nhau nhưng không cảm thấy xa cách, hoặc sự thay đổi của mỗi người khiến cho đối phương không còn nhận ra người còn lại..."
Comments
Post a Comment