Blade Runner 1982 Album - Vangelis

Blade Runner 1982 của Ridley Scott là một tác phẩm điện ảnh "nở muộn", với lớp nền là thể loại điều tra, khoa học viễn tưởng - nhưng phim mang tính sử thi và ý nghĩa triết học về hành trình khám phá quyền được sống và được yêu của con người. Theo dấu chân và từng hành động của Rick Deckard tại L.A tương lai, một thành phố "cyberpunk" được mô phỏng vào năm 2019, chúng ta nghe thấy các nốt nhạc điện tử và âm thanh của kim loại xen kẽ vào từng ngõ ngách, hàng quán, khu ổ chuột, mại dâm, những garage hoen gỉ... nơi những gương mặt nhớp nhúa, u buồn, giận giữ và vô cảm không màng quan tâm đến điều gọi là "tương lai". 

Tại đây, nhà soạn nhạc Hy Lạp Vangelis (1943 - 2022) đã tạo nên những trường âm kéo dài nỗi cô đơn và sâu rộng theo không gian metropolis. Ngoài ra, tính thẩm mỹ cyberpunk (lấy cảm hứng với những họa tiết và văn hoá đặc trưng của Nhật Bản) là trung tâm nghệ thuật của phim, cũng đã được duy trì trong các bản nhạc, đặc biệt là ở bộ gõ và âm thanh được thu âm từ cơ khí và khi chế tạo máy móc... Toàn bộ soundtracks là sự tổng hợp của nhạc jazz, nhạc cổ điển, nhạc điện tử cyberpunk và âm hưởng truyền thống Nhật Bản, Vangelis đã kết hợp nhạc cụ phim noir truyền thống và chất nhạc điện tử của phim khoa học viễn tưởng. Thỉnh thoảng, giai điệu jazz trầm ngâm và hiu quạnh cuốn lấy người xem ở các giai đoạn trầm tư của Rick Deckard khi cảm xúc của anh dành cho các Replicants trở nên rõ ràng hơn. 

Main Titles xuất hiện xuyên suốt theo chiều dài bộ phim, dẫn dắt người xem nhìn ngắm một thế giới không còn hi vọng. Trong vài giây đầu tiên của bản nhạc, giọng nói của nhân vật chính Rick Deckard vang lên, cùng với một vài hiệu ứng âm thanh của chiếc máy tính cũ và tiếng hàn cơ khí. Đây là khoảnh khắc đối thoại duy nhất trong album, giúp ích cho việc xây dựng thế giới đen tối mà Vangelis đang xây dựng cùng Ridley Scott. Sau đó, chúng ta được thưởng thức hai phút của bản Blush Response. Ở bản này, Vangelis đã tạo nên một giai điệu lạc quan bằng cuộc đối thoại chậm rãi giữa Rick và Rachel trên nền blue rock. Sau đó, mọi thứ trở lại trật tự ban đầu trong Wait For Me, với tiếng saxophone da diết và rỉ máu. Tôi khá thích bản nhạc này, ở các phân cảnh có sự xô xát, va chạm, hay khi các nhân vật phải tìm cách sinh tồn, dù là người hay các replicants, thì Wait For Me lại tạo nên sự quyến rũ lạ thường, có hơi ấm tình người hơn.

Bản nhạc Rachel's Song, thoạt đầu dễ làm cho chúng ta liên tưởng tới phong cách celtic mà Enya hay thể hiện. Nhưng sau 10 giây đầu, âm thanh nhỏ giọt như tiếng nước chảy và yên bình của chuông gió, thì Rachel's Song đã tạo nên sự tiếc nuối vô bờ. Là nhân vật duy nhất có soundtrack trong phim, chứng tỏ Ridley Scott chọn cô là nhân vật mắc xích quan trọng, dù Rick hay Roy với sự đối trọng ngang nhau lại không có điều đó. Bởi cô là tình yêu của Rick, là đồng minh của Roy. Là một Replicant nhưng lại thông minh và có cảm xúc giống người đến mức cô đã tin mình là con người.

Love Theme nối tiếp Rachel's Song như để khẳng định mạnh mẽ về Rachel, chính xác là về chủ đề tình yêu trong phim, dù bối cảnh tương lai nhưng lại trôi dạt trong sự vô định. Classical, jazz, blue cùng hội tụ trong bản nhạc này, Vangelis đã khiến cho bản nhạc dù nghe trong ngữ cảnh tách rời khỏi bộ phim thì vẫn có thể đứng vững một mình, bởi không khí mà bản nhạc mang lại. Chính xác là từ "không khí", vốn được tạo nên từ âm thanh, màu sắc, con người và hành động. Nhưng ở bản nhạc này, âm thanh có thể thay thế những yếu tố còn lại. Chúng ta có thể nhắm mắt và nghe bản nhạc này độc lập, bởi sự lãng mạn, chậm rãi của tiếng guitar và có chút đáng sợ từ tiếng cánh quạt của máy bay lao trong gió, nỗi cô đơn của saxophone bị mất hút trong sương... chỉ 4:55 giây mà đã có thể tạo nên niềm hoài cảm xen với nỗi lo lắng về một tương lai khó biết trước. Dù vậy, Vangelis vẫn không quên việc xây dựng thế giới cyberpunk vốn là xương sống của Blade Runner. Memories Of Green tiếp tục phong cách cổ điển này với tiếng piano chiếm vị trí nổi bật trong phần lớn bản nhạc. Còn Tales Of The Future sau đó đưa chúng ta trở lại Los Angeles đáng sợ của năm 2019 với lời nỉ non của một bà lão như đang làm lễ hoặc tiên tri về thế giới...

Và không thể không nhắc đến bản nhạc Tears In Rain xuất hiện khi Replicant Roy dần nhắm mắt. Những ai yêu thích Blade Runner đều không thể quên phân cảnh ấy, đến mức họ gọi tên là phân cảnh "Tears In Rain". Đó là khi Roy, từ kẻ bị truy đuổi, đã trở thành kẻ truy đuổi đối với Rick Deckard. Tất cả thông điệp và ý tưởng của phim được gói gọn vào trường đoạn này. Rick được nếm trải cảm giác sợ hãi và khổ đau của một Replicant, dẫn đến việc quyết định bảo vệ Rachael sau đó. Vị trí của con người và người máy bị đảo ngược. Sau đó, Roy tha mạng cho anh, và trước khi chết, hắn kể lại những kí ức đẹp đẽ nhất rồi kết luận: “Tất cả đều sẽ bị quên lãng, như nước mắt trong mưa.” Mỗi khi một nốt nhạc “rơi xuống”, nó vang vọng giống như tiếng mưa rơi xuống lòng đất và tan biến ngay lập tức. Ý tưởng âm nhạc tuyệt vời này kết hợp với nền nhạc tổng hợp có phần u ám tạo nên một bản nhạc bất hủ tuyệt đẹp, và vì điều này, Tears In Rain đã trở thành một trong những bản nhạc nổi tiếng về tổng phổ, thậm chí còn được tái hiện trong Blade Runner 2049.

End Titles, bản nhạc khép lại bộ phim nhưng lại tạo ra một khởi đầu mới, hoàn toàn là chất nhạc điện tử với nhịp độ không khoan nhượng, nhanh và mạnh, tạo ra cuộc rượt đuổi tâm trí của nhân vật chính. Hành trình của Rick Deckard chưa dừng lại. Thế giới nghiệt ngã, cuộc khám phá những điều bí ẩn mãi không ngừng, những cuộc đấu tranh để khôi phục nhân tính con người mãi sẽ không bao giờ kết thúc. 

Đến đây, tôi sẵn sàng cho rằng, album nhạc phim Blade Runner 1982 của đạo diễn Ridley Scott, do nhà soạn nhạc Vangelis thực hiện là một kiệt tác tuyệt đối về cả âm nhạc và phong cách, mà cho đến ngày nay khó có một bộ phim nào hội tụ soundtracks hoàn hảo đến vậy. Và nếu có một đêm mưa nào đó, khi cần một khoảng không để chìm đắm và suy nghĩ, thì album Blade Runner sẽ đưa chúng ta quay trở lại thế giới cyberpunk đen tối của những năm 80s, nơi có những ánh đèn neon lấp lánh, có tiếng máy móc của tương lai và lời thì thầm của con người âm vọng theo làn gió giữa miền hoang vắng, tê buốt và quạnh hiu.