Yamada Amy: Nhiều hơn là tình dục

Nữ nhà văn Nhật Bản Yamada Amy nói về sex trong tác phẩm của mình “Người ta bảo tôi thích viết về sex, nhưng cái tôi muốn viết không phải là sex. Tôi muốn viết về những cái được sinh ra từ sex, vì vậy mà tôi phải miêu tả nó một cách chi tiết… Khi bạn yêu cơ thể ai đó, ấy là bạn đã yêu tâm hồn người ta rồi."

Lần đầu tiên tôi đọc "Đôi mắt ấy vẫn ở trên giường" là năm 19 tuổi, một năm sau đó, tác phẩm khác của Yamada Amy mà tôi biết đến là "Trò đùa của những ngón tay" (tên khác là "Những ngón tay của nghệ sĩ dương cầm"). Vẫn là văn phong trần trụi, không nói tránh nói giảm về sex, về các kiểu ái ân của cô gái người Nhật và anh chàng da đen, hai hình ảnh nhân vật xuyên suốt của các tác phẩm trên, hai thân thể hoà với nhau làm một, xuất phát điểm có thể khác nhau, nhưng rồi cả hai quấn lấy nhau trong sự háo hức của các cuộc truỵ lạc tình ái...

Với "Đôi mắt ấy...", Yamada viết cách đây khá lâu và được xuất bản vào năm 90. Gần 20 năm sau, thì tác phẩm ra mắt ở Việt Nam. Ở thời điểm ấy, tôi đọc hai tác phẩm ấy trong trạng thái lén lút, thập thò giống như ta đang đi hái trộm đào nhà hàng xóm. Khi trên tay tôi, một cuốn truyện miêu tả những cảnh truy hoan điên loạn và trần trụi mà bản thân chưa bao giờ trải nghiệm, nội dung chỉ xoay quanh các kiểu làm tình, các con chữ nhảy múa trước mặt, bối cảnh cũng rất ít, hầu như chỉ xoay quanh hai nhân vật chính khi trên giường, dưới sàn nhà, hay ở một nơi tạm bợ, chật chội và cũ kỹ nào đó... tựu trung là ở bất kỳ đâu mà người ta có thể làm tình được. Cuộc sống cũng chỉ xoay quanh về rượu, các màn ăn chơi thác loạn và tình dục. Nhu cầu thực sự của con người ta chỉ có thế thôi ư?

Bản năng sống, tình dục trong sinh hoạt của nữ nhân vật chính tên Kim với người tình Spoon ngay từ ban đầu dẫn dắt người đọc tưởng như chỉ đơn giản là một chuyện tình tẻ nhạt. Nhưng hơn cả chuyện tình yêu, sinh hoạt nam nữ, trên cả sex, “Đôi mắt ấy vẫn ở trên giường” khiến người đọc thấy được chân lý: một tình yêu bình thường có thể phát sinh từ những hoàn cảnh rất bất bình thường. Họ yêu nhau không phải bởi hào nhoáng bên ngoài, hoặc bởi những bộ trang phục hợp thời, nước da trắng trẻo và nền văn hóa Âu - Mỹ hiện đại. Spoon không hề có những thứ ấy. Đôi lúc, Kim tự lục vấn mình vì sao lại thích Spoon khi anh ta chỉ là một lính Mỹ da đen đảo ngũ tay trắng, nghiện ngập, rượu chè và không hề đẹp. Nhưng sâu hơn trong mối quan hệ của họ, một tình yêu nhen nhóm tự khi nào. Để đến khi nhận ra, khi có sự xen vào của một cô gái tên Maria từng là đàn chị của Kim, nhân vật chính mới nhận ra tình cảm của mình dành cho Spoon đã hơn cả một người tình. Rồi đến “ngón tay” trong “Trò đùa của những ngón tay”. Cũng là những chuyện quan hệ nam nữ, tình yêu, ghen tuông, sex, nhưng mỗi một sáng tác, Yamada lại dẫn người đọc theo một diễn biến khác. Trạng thái, cảm xúc, hưng phấn và cả những nút thắt gay cấn trong quan hệ của từng câu chuyện liên quan đến từng bộ phận cơ thể cũng khác nhau. Để chỉ ánh mắt, sống lưng hay những ngón tay cũng đủ nói lên khao khát tình yêu và những gắn kết không gì có thể tách rời. Như khi nhân vật nữ chính trong “Trò đùa của những ngón tay” thà sát hại người tình còn hơn để những ngón tay nghệ thuật ấy rời xa mình mãi mãi.

Yamada Amy

Tôi thích cách bà tô vẽ cho tình yêu của hai con người không được nhìn nhận và chưa bao giờ được trọng vọng ấy may mắn tìm thấy nhau trong một quán bar. Và họ thuộc về nhau. Sau màn mở đầu chóng vánh và mãnh liệt như trận bão cát táp thẳng vào người đọc, phần còn lại của câu chuyện là những tháng ngày yêu đương điên cuồng và bất tận giữa hai kẻ dị chủng: Một lính Mỹ Phi và một người phụ nữ Nhật Bản. 

Spoon yêu người tình Nhật Bản của mình với tất cả sức lực, sự cuồng nhiệt, bản tính hoang dại của một gã trai châu Phi và kinh nghiệm của rapper đường phố. Và nàng, yêu hắn bằng tất cả các giác quan của mình, bằng thị giác “Da anh thật cứ như gỗ mun ấy nhỉ! Cái màu bất hạnh nhất và đẹp đẽ nhất. Dù có phơi nắng đến thế nào thì da tôi cũng còn lâu mới bén gót. Nhưng nếu bị rách, thì ứa ra vẫn sẽ là máu đỏ”, bằng khứu giác “Tôi vừa ra sức lấy môi bứt những sợi lông ngực, vừa tận hưởng cái mùi hoi nồng trên cơ thể người đàn ông… Thứ hương hăng hắc và ngọt ngào như bơ ca cao”, rồi thính giác, xúc giác và cả vị giác...

Một điều chắc chắn là khi đọc tác phẩm này, khi lật từng trang từng trang một, thì cảm giác kích thích từ cơ thể do ngôn ngữ sáng tạo của Yamada mang lại, nhưng hơn hết, là ta cảm nhận được tình yêu mà ngỡ như không thể tách rời nhau ra của hai trái tim đã quá đỗi tổn thương.

Với "Trò đùa của những ngón tay", khi hai nhân vật hoán đổi vị trí cho nhau trong các kiểu làm tình sau hai năm gặp lại, một người chủ động và cho mình cái quyền được hành hạ đối phương, còn người kia thì chỉ biết răm rắp tuân theo chỉ từ ánh mắt, cái nhếch mép, nụ cười ngạo mạn khinh bỉ. Nhưng dù biết thế, họ nhưng vẫn đâm đầu vào cuộc phiêu lưu mạo hiểm. Bất chấp tất cả, họ dày vò nhau trong tình yêu và cả trên giường, tôi nhớ đến đoạn khi gần cuối câu chuyện, khi Leroi hành hạ Ruiko trong cái khoái cảm nhục dục, cái vai trò mà trước đây cô nàng đã làm với mình khi anh còn là một người đàn ông da đen quê mùa, cục mịch. Sự gặp gỡ sau hai năm với chân dung khác của Leroi, nghệ sĩ dương cầm lừng danh, thì Ruiko có cảm giác mình đang thèm muốn cái dịch nhầy trong cổ họng biết bao, đó là tinh dịch của Leroi. Cô, người tình Nhật Bản, ham muốn gã như thể cô muốn mình là những phím đàn dương cầm để gã "chơi" trên ấy, chỉ có gã, chỉ có những ngón tay điêu luyện kia mới đem lại cho cô cái cảm giác phát cuồng cùng những tiếng rên khoái lạc khi làm tình, dù biết rõ gã đang trả thù. Với sự thất bại của kẻ bị ruồng bỏ, chính cô rồi cũng mâu thuẫn không hiểu được rốt cuộc mình yêu hay hận. Và điểm kết thúc cho sự bùng phát đến nghẹt thở ấy, là khi Ruiko thốt lên rằng: "Em yêu anh" đầy thành ý và tình cảm tràn trề, còn Leroi: "Anh cũng đã từng rất yêu em"... Kết thúc cuộc tình là bi kịch khi cả hai nhận ra họ đã yêu nhau, không chỉ ở trên giường, mà là cả trái tim.

Tình yêu dưới ngòi bút của Yamada Amy vừa ngọt ngào, vừa đau đớn, chủ đề tình dục dị chủng và hình tượng nhân vật người tình da đen trở đi trở lại nhiều lần trong tác phẩm của Yamada. Nhưng đồng thời, tác phẩm của Yamada có thể cũng là cái nhìn của một Yellow Cab (người phụ nữ Nhật Bản nói riêng hay Châu Á nói chung, thích tìm kiếm và quan hệ tình dục với người đàn ông ngoại quốc, đặc biệt là đàn ông Châu Phi) trong cuộc về sự nảy mầm của tình yêu từ những đường cong thân thể, những khoái cảm nhục dục của nhau.

Dù tác phẩm của bà được nhiều độc giả yêu thích đến vậy, ca ngợi nhục thể sâu sắc như vậy, vẫn có những luồng ý kiến trái chiều, gây tranh cãi... nhưng không thể phủ nhận, bà vẫn là một trong số những nhà văn có tầm ảnh hưởng lớn nhất của nền văn học Nhật Bản đương đại. Những câu chuyện dung dị như thế, những mảnh đời dễ bị lãng quên như thế, nhưng dưới góc nhìn tinh tế và cách kể chuyện độc đáo của Amy Yamada, các nhân vật dần hé lộ những nhân cách phức tạp, những rối loạn tâm tư thành hình trong sự kìm nén mang tới những phút giấy bùng phát mãnh liệt, làm chao đảo những tiểu vũ trụ phức tạp trong chính bản thân họ.