"Câu hỏi thực sự: Tôi có thể chịu đựng bao nhiêu sự thật?"

Gần đây chúng ta hay nói về nghệ thuật. 

Nhưng nghệ thuật là gì nếu chúng ta không thể thẳng thắn đối diện với sự ngu muội, tham lam, nỗi đau và thất bại của mỗi người. Tức là một phần con người thật của mình. Nghệ thuật không dừng lại ở một bức tranh, một bản nhạc, một bộ phim, một vở kịch, một sự kiện... cũng không phải là định nghĩa để gián tiếp nói về ý tưởng chung chung, mơ hồ, khó xác định, không cần chịu trách nhiệm cho ai, hay tô hồng cho hình ảnh cá nhân của ai đó. Tôi nghĩ, nó cụ thể nhưng cũng rộng lớn hơn rất nhiều. Và hơn hết nó là một quãng đường dài tiến đến sự thật. Nếu một người muốn hoặc đang làm trong lĩnh vực nghệ thuật, yêu thích nghệ thuật, thì điều đầu tiên là anh ta không nên nói dối, hoặc đưa thông tin sai. Bởi "Cho dù chúng ta có những nhược điểm cá nhân như nào đi nữa, sự cao quý trong nghề văn hay các lĩnh vực nghệ thuật khác đều bám chặt vào hai cam kết khó khăn sau để trụ vững: từ chối nói dối về điều ta biết, và đấu tranh chống lại áp bức". (Albert Camus). 

Thêm nữa, nghệ thuật không phải là một tấm áo choàng đắt giá để nâng cao mình hơn những người còn lại. Nghệ thuật quý hiếm, đó là vì sự thật quý hiếm. Nghệ thuật đòi hỏi tâm hồn sâu sắc, vì đi tìm sự thật là một hành trình sâu thăm thẳm và nhiều gian nan. Thậm chí, vì sao mọi người cho rằng nghệ thuật cần thiết cho đời sống. Đó là vì nó không tách rời khỏi ai cả. Người nghệ sĩ phải luôn tuân theo sự thật khiêm nhường và phổ quát nhất. Nghệ thuật không phải là một lạc thú đơn lẻ, vì đó là phương tiện làm rung động nhiều người bằng con đường sáng tạo. Người nghệ sĩ liên tục rèn luyện bản thân trong mối tương quan giữa mình và cộng đồng. Chính vì vậy, người nghệ sĩ thực thụ không coi thường bất cứ ai, bất cứ ngành nghề nào. Trong mọi vấn đề tranh luận, họ vẫn là người đang dò dẫm đi tìm sự thật như bao người khác. Nếu họ cần mẫn cả đời cho công việc sáng tác, thì chúng ta cũng vậy, cũng miệt mài lao động để phát triển kinh tế... Tất cả, cũng là để thẳng thắn nhìn nhận giới hạn của bản thân, như một đại ngôn của Nietzsche: "Câu hỏi thực sự: Tôi có thể chịu đựng bao nhiêu sự thật?"

Người thực hành nghệ thuật là người tạo ra tác phẩm để nói lên một sự thật, qua các hình thức khác nhau. Còn người yêu và mến mộ nghệ thuật, hoặc trong cộng đồng nhân danh nghệ thuật, tôi cho rằng ít nhất là họ cần nói thật, sống thật và lên tiếng vì sự thật. Vì suy cho cùng, tất cả chúng ta, tức là bất kì ai, đều không có gì đặc biệt và không có thứ gì đặc biệt và không có ai quan tâm đến. Điều duy nhất, ai rồi cũng sẽ rời khỏi thế giới này một mình. Đó là một sự thật.

(Một ngày mưa trọn vẹn. Thật sự trọn vẹn)