Những gương mặt cũ (1)

Một đêm nọ, khi vừa về đến cửa, tôi không vào nhà ngay, mà tần ngần chừng 5 phút để nhìn ngắm khu phố yên tĩnh của mình. Chưa đến 10 giờ mà các nhà đã đóng cửa, tắt đèn, làm nổi bật các cột đèn vàng với dây điện giăng mắc phía trên, tỏa bóng xuống các chậu cây bên ngoài các căn nhà trước mặt thành từng dải màu đan xen, bình yên.

Tôi đã gắn bó với con hẻm vô danh giữa Sài Gòn này gần 30 năm. Nhiều người đã đến và đi. 

Tôi nhớ căn nhà đối diện của một đôi vợ chồng trẻ, xã hội gọi họ là gia đình thành đạt, hàng xóm tôi gọi là cặp đôi hạnh phúc; nhưng đầu năm ngoái họ đã li dị, căn nhà được bán lại và đã đổi chủ. 

Tôi nhớ một anh thợ xăm mình thuê nhà gần đó, nay đã về Đà Lạt sinh sống. Anh đã có mặt ở con hẻm này từ khi còn là sinh viên. Sau này,  thỉnh thoảng vào các đêm tôi đi làm về, có thấy anh ôm guitar đàn trước cửa, lần nào cũng là Canon in D, chỉ vang lên vài nhịp là tôi nhận ra ngay. Tôi chào anh, nói dăm ba câu về tiếng đàn của anh rồi vào nhà. 

Tôi nhớ một cụ già nổi tiếng với món kem tự làm mà trẻ con trong hẻm rất chuộng, vừa mất cuối năm rồi. Tôi cũng từng lớn lên với kem của cụ bà. 

Và tôi còn nhớ cách nhà mình vài căn, có một gia đình 3 thế hệ phải bán nhà để trả nợ cờ bạc cho người đàn ông trụ cột, trước ngày họ chuyển đi, tôi và con gái của gia đình đó buồn ghê gớm, vì hai đứa đã chơi từ nhỏ, vậy mà cũng vài năm sau, tôi nghe tin chị đi lấy chồng xa, rồi từ đó tôi và chị mất liên lạc…

Chúng ta, ít nhiều đều có những mảnh vụn rời rạc từ nơi mình lớn lên, rồi kết thành một nỗi hoài niệm, để dành cho nụ cười nhẹ khi nhắc về. Có ai đó ra đi, có người mới lại đến. Có căn nhà mới vừa dựng xong, có căn nhà cũ phải bán đi… Tôi như một người quan sát kiên nhẫn, và vì thế nên hình thành nỗi cô đơn. Đó cũng là trạng thức khi một người không còn nhỏ, và cũng chưa thực sự trưởng thành phải đối diện, nhạy cảm hơn với mọi sự thay đổi. Tôi cô đơn vì cho rằng: khi quyết định tự loại mình ra ngoài suy nghĩ về thế giới xung quanh, khi đó tôi có thể có tự do, nhưng thật ra lại không dứt được. Một con hẻm, hay một căn nhà, dù là không gian cư trú, không gian tồn tại, thậm chí không gian của hạnh phúc, thì nó vẫn ít nhiều là không gian của tiếc nuối, nhờ tiếc nuối mà dệt nên ký ức, nhờ ký ức mà chúng ta trân trọng hiện tại. 

Thỉnh thoảng, khi đến khuya, tôi mở một bản nhạc nhẹ trong phòng, nhờ màn đêm nhẫn nại hối thúc tôi đối diện với chính mình. Cô đơn là tất yếu, là liên hoàn các suy nghĩ mênh mông cần được lấp đầy, và chính cuộc phiêu lưu của viết có khả năng làm cái việc tưởng chừng như không thể này.