Marriage Story
Vì sao người ta đến với nhau vì tình yêu, và cũng ra đi vì tình yêu?
Qua hàng triệu năm, đàn ông và đàn bà đã tiến hoá để đáp ứng khả năng sinh tồn và sinh sản khác nhau. Thời nguyên thuỷ, đàn ông luôn phải cạnh tranh để giành được một đàn bà giống tốt nhằm duy trì nòi giống. Thời gian trôi đi, những gen nam tính được truyền cho thế hệ sau là những người đàn ông tham vọng, thích cạnh tranh, chinh phục.
Còn đàn bà, dù không gặp khó khăn gì để tìm một người đàn ông có gen tốt, nhưng vì trải qua thời gian dài để thụ thai, sinh nở và chăm sóc em bé, họ ít có cơ hội tìm kiếm thức ăn, vì thế, họ cần sự giúp đỡ từ đàn ông nhiều hơn. Nên để đảm bảo sự sống, đàn bà có rất ít lựa chọn riêng cho mình. Thời gian trôi đi, những gen nữ truyền cho thế hệ sau là những người đàn bà thiên về chăm sóc, phục tùng. Trong khi với một người phụ nữ thích tranh giành quyền lực, bộ gen mạnh đó sẽ không có nhiều cơ hội khả năng di truyền cho thế hệ sau. Họ sẽ bỏ qua những bận tâm đó và dành thời gian cho con cái và việc gia đình.
Cả hai nhận định trên, dù xuất phát từ nghiên cứu hành vi về giới từ thời săn bắt hái lượm và mặt sinh học, nhưng trải qua những biến động lớn của lịch sử, chiến tranh, vai trò của giới đã trải qua một cuộc cách mạng. Hiện nay, nhiều nước phát triển đã trao quyền cho đàn bà, về địa vị pháp lý, vai trò chính trị và cơ hội kinh tế gần bình đẳng với đàn ông.
Từ đây, mâu thuẫn bắt đầu là khi con người đứng giữa hai hệ tư tưởng trên, cả hai người trong cuộc bắt đầu bối rối và khó chấp nhận hết tất cả sự khác biệt của đối phương, đặc biệt là tự do cá nhân. Đó cũng chính là nguyên nhân lớn dẫn đến các cuộc ly hôn ngày càng phổ biến trong thời đại ngày nay.
Marriage Story (2019, Noah Baumbach) sở hữu một kịch bản tham vọng hơn nhiều bộ phim về đề tài hôn nhân - gia đình bởi một vấn đề phổ quát, được bóc tách từ những tình huống đời thường. Ngoài tình yêu, phim đề cập đến vấn đề nhập cư, sự khác biệt về giới khi tìm cách duy trì một cuộc hôn nhân, niềm trăn trở theo đuổi đam mê của người trưởng thành, mặt trái của hệ thống pháp lý Hoa Kỳ trong lĩnh vực ly hôn, tầm quan trọng của nền tảng gia đình trong việc phát triển nhân cách trẻ em... Mọi thứ đều được Baumbach, Adam Driver và Scarlett Johansson giải quyết tinh tế từ kịch bản, diễn xuất và hình ảnh trong Marriage Story.
Câu chuyện hôn nhân nhưng với mở đầu là cuộc nói chuyện hoà giải của đôi vợ chồng New York trước nguy cơ ly hôn. Không ai biết nguyên nhân từ đâu. Những đoạn độc thoại mô tả chi tiết những điểm tốt của đối phương, khi mới yêu và đã là vợ chồng.
Nhưng thực tế, không có ai đọc chúng trước đối phương và luật sư, chỉ có khán giả được biết. Nicole đã từ chối đọc chúng lên, cho thấy được tâm lý mong manh của cô, và sợ rằng ký ức về nhau sẽ khiến cô cảm thấy yếu đuối trước quyết định này. Khi đó, trước luật sư hoà giải, Charlie nhắc lại, "Chúng ta đã hứa sẽ lắng nghe nhau". Nhưng kỳ thực, Charlie lại không phải là người giỏi lắng nghe, từ chuyện nhà được Nicole tâm sự, cho đến nguyện vọng của Henry.
Phần lớn thời lượng là những cuộc độc thoại, hoặc đối thoại hai người. Câu chuyện của Marriage Story có thể là của chúng ta. Kịch bản được đánh giá cao chính là ở cách liên kết mạch cảm xúc từ các cuộc nói chuyện bộc phát, ngẫu nhiên, từ trìu mến cho đến lớn tiếng, tranh cãi nảy lửa của vợ chồng. Baumbach thể hiện bản chất khó nắm bắt của tình yêu, từ các câu chuyện xảy ra hằng ngày trong một gia đình điển hình, ở đó, không có gì gọi là tình yêu, mà chỉ có khoảnh khắc ghi dấu tình yêu.
Nicole đã tạm quên bản tính nổi loạn của mình, gác lại ước mơ xây dựng danh tiếng ở L.A... Dần dà, cô luôn cảm thấy thua cuộc, điều này được phản chiếu bởi Charlie, khi anh lại liên tiếp dành được thành công trong sự nghiệp lẫn các mối quan hệ xung quanh. Do đó, để có cơ may chiến thắng giành quyền nuôi con trai (Henry) - cô quyết định thuê luật sư giỏi và chi trả số tiền không nhỏ cho chuyện đó.
Trong Charlie, anh sợ thất bại, không quan tâm đến ước mơ của vợ, không lắng nghe, trọng sĩ diện... chính là người đàn ông điển hình đã được quy định bởi bộ gen như đã nói ở trên. Nhưng khi gạt bỏ các yếu tố trên, anh vẫn là người chồng, người cha tốt - như Nicole đã viết. Anh có thể hứng chịu những trận bực dọc của vợ, tiết kiệm điện, sống ngăn nắp, biết nấu ăn, thân thiện với mọi người. Nhưng vì sao cô vẫn quyết tâm ly hôn? Chỉ vì cô là người phụ nữ nằm ngoài các quy định về giới? Hơn cả, Nicole là người có nhận thức rõ về khát vọng của mình. Cô đã hi vọng được Charlie chia sẻ, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại.
Trong Nicole, cô thường cảm thấy tinh thần bất ổn, thích uống rượu, từng dùng chất kích thích. Nhưng cô hoàn toàn là người mẹ tốt, luôn dành thời gian để đọc sách và chơi cùng con. Bởi mâu thuẫn ngày càng lớn giữa khao khát theo đuổi sự nghiệp dang dở, và tình yêu dành cho Charlie, khiến cô trở nên hoảng loạn và thường xuyên nóng giận. Nicole chính là đại diện của những người phụ nữ hiện đại, đang tìm cách dung hoà giữa tham vọng cá nhân và vai trò nội trợ trong gia đình.
Có hai nguyên nhân chính dẫn đến quyết định đệ đơn ly hôn từ Nicole, cô cho rằng Charlie không thể lắng nghe và không ủng hộ việc theo đuổi đam mê của cô; và lý do lớn hơn, anh đã ngủ với đồng nghiệp, đồng nghĩa là ngoại tình.
Charlie đã phản ứng với hai nguyên nhân đó. Anh nghĩ rằng thành công của anh vẫn là của Nicole và cô có quyền hãnh diện với sự nghiệp của chồng. Điều thứ hai, cô đã không gần gũi với anh gần 1 năm (trước ly hôn), và anh là đàn ông, vẫn cần có tình dục.
Điều này phần nào cũng cung cấp cho chúng ta góc nhìn trực diện về hôn nhân, không còn ranh giới giữa phương Tây hay Á Đông, mà là ở bản thân hai người.
Quả thật, Baumbach đã nâng tầm Marriage Story về cách đặt mối quan hệ giữa Charlie và Nicole trong tình thế khó xử: Ngay cả khi vẫn còn tình yêu, thì điều gì đã đẩy họ ra khỏi cuộc hôn nhân này? Có phải tình yêu là yếu tố duy nhất, hoặc quan trọng nhất trong mọi cuộc hôn nhân? Chúng ta sẽ xem xét lại khả năng này sau khi xem Marriage Story.
Một số phân đoạn cao trào là những lúc cả hai to tiếng, và khi đôi bên ngồi cùng luật sư để phá vỡ hình ảnh đẹp của đối phương, nhằm chiếm lợi thế trong cuộc chiến giành quyền nuôi con. Đó là quãng thời gian tồi tệ mà bất cứ ai cũng sẽ trải qua. Yêu say đắm, cười đùa vui vẻ, nói những lời tốt về đối phương, rồi bắt đầu thấy khác biệt, nghĩ xấu về nhau, buông lời xúc phạm, và nước mắt rơi. Marriage Story cũng cho chúng ta thấy, mặt trái của hệ thống luật pháp hôn nhân Hoa Kỳ, vì lợi ích mỗi bên, mà cả hai vô tình đã dồn đối phương vào vòng kiềm toả của thù hằn, khiến họ chết ngạt trong chuỗi ngày ảm đạm vì những mặt trái của cuộc hôn nhân, vốn khởi đầu như một dự định trong mơ.
Mâu thuẫn trong việc chọn thành phố để sống và phát triển sự nghiệp của Charlie và Nicole (New York và L.A), cũng chỉ là một ví dụ điển hình để thấy sự khác biệt không thể nào dung hoà của người Mỹ trưởng thành, trong bối cảnh nhập cư, họ luôn sống trong những bất an vì áp lực kiếm tiền với niềm đam mê riêng tư. Bản thân mỗi người luôn cô đơn với sự lựa chọn của đối phương.
Ly hôn - tưởng chừng chỉ dành cho những cặp đôi không còn tình yêu, nhưng Marriage Story lại không phải như vậy. Vào phân cảnh cuối, khi Charlie đến thăm Henry và gia đình Nicole, anh đi lại như người thừa trong căn nhà, và đã đọc được lá thư Nicole viết về anh mà lẽ ra chúng nên được đọc trong buổi hoà giải.
"Sau 2 giây nhìn anh ấy, tôi biết mình đã yêu người đàn ông này!" - Họ đến với nhau vì tình yêu, và cũng xa nhau vì tình yêu. Charlie bật khóc, còn Nicole đứng lặng nhìn anh từ sau cánh cửa.
Tình yêu vẫn còn, nhưng cuộc hôn nhân thì đã kết thúc. Tình yêu không hẳn là sợi dây duy nhất gắn kết hai người, nhưng con người không thể sống mà không có tình yêu. Điều kỳ quặc này, có lẽ Thượng đế khi tạo ra đàn ông và đàn bà vẫn chưa nói với họ.
Qua hàng triệu năm, đàn ông và đàn bà đã tiến hoá để đáp ứng khả năng sinh tồn và sinh sản khác nhau. Thời nguyên thuỷ, đàn ông luôn phải cạnh tranh để giành được một đàn bà giống tốt nhằm duy trì nòi giống. Thời gian trôi đi, những gen nam tính được truyền cho thế hệ sau là những người đàn ông tham vọng, thích cạnh tranh, chinh phục.
Còn đàn bà, dù không gặp khó khăn gì để tìm một người đàn ông có gen tốt, nhưng vì trải qua thời gian dài để thụ thai, sinh nở và chăm sóc em bé, họ ít có cơ hội tìm kiếm thức ăn, vì thế, họ cần sự giúp đỡ từ đàn ông nhiều hơn. Nên để đảm bảo sự sống, đàn bà có rất ít lựa chọn riêng cho mình. Thời gian trôi đi, những gen nữ truyền cho thế hệ sau là những người đàn bà thiên về chăm sóc, phục tùng. Trong khi với một người phụ nữ thích tranh giành quyền lực, bộ gen mạnh đó sẽ không có nhiều cơ hội khả năng di truyền cho thế hệ sau. Họ sẽ bỏ qua những bận tâm đó và dành thời gian cho con cái và việc gia đình.
Cả hai nhận định trên, dù xuất phát từ nghiên cứu hành vi về giới từ thời săn bắt hái lượm và mặt sinh học, nhưng trải qua những biến động lớn của lịch sử, chiến tranh, vai trò của giới đã trải qua một cuộc cách mạng. Hiện nay, nhiều nước phát triển đã trao quyền cho đàn bà, về địa vị pháp lý, vai trò chính trị và cơ hội kinh tế gần bình đẳng với đàn ông.
Từ đây, mâu thuẫn bắt đầu là khi con người đứng giữa hai hệ tư tưởng trên, cả hai người trong cuộc bắt đầu bối rối và khó chấp nhận hết tất cả sự khác biệt của đối phương, đặc biệt là tự do cá nhân. Đó cũng chính là nguyên nhân lớn dẫn đến các cuộc ly hôn ngày càng phổ biến trong thời đại ngày nay.
Marriage Story (2019, Noah Baumbach) sở hữu một kịch bản tham vọng hơn nhiều bộ phim về đề tài hôn nhân - gia đình bởi một vấn đề phổ quát, được bóc tách từ những tình huống đời thường. Ngoài tình yêu, phim đề cập đến vấn đề nhập cư, sự khác biệt về giới khi tìm cách duy trì một cuộc hôn nhân, niềm trăn trở theo đuổi đam mê của người trưởng thành, mặt trái của hệ thống pháp lý Hoa Kỳ trong lĩnh vực ly hôn, tầm quan trọng của nền tảng gia đình trong việc phát triển nhân cách trẻ em... Mọi thứ đều được Baumbach, Adam Driver và Scarlett Johansson giải quyết tinh tế từ kịch bản, diễn xuất và hình ảnh trong Marriage Story.
Câu chuyện hôn nhân nhưng với mở đầu là cuộc nói chuyện hoà giải của đôi vợ chồng New York trước nguy cơ ly hôn. Không ai biết nguyên nhân từ đâu. Những đoạn độc thoại mô tả chi tiết những điểm tốt của đối phương, khi mới yêu và đã là vợ chồng.
Nhưng thực tế, không có ai đọc chúng trước đối phương và luật sư, chỉ có khán giả được biết. Nicole đã từ chối đọc chúng lên, cho thấy được tâm lý mong manh của cô, và sợ rằng ký ức về nhau sẽ khiến cô cảm thấy yếu đuối trước quyết định này. Khi đó, trước luật sư hoà giải, Charlie nhắc lại, "Chúng ta đã hứa sẽ lắng nghe nhau". Nhưng kỳ thực, Charlie lại không phải là người giỏi lắng nghe, từ chuyện nhà được Nicole tâm sự, cho đến nguyện vọng của Henry.
Phần lớn thời lượng là những cuộc độc thoại, hoặc đối thoại hai người. Câu chuyện của Marriage Story có thể là của chúng ta. Kịch bản được đánh giá cao chính là ở cách liên kết mạch cảm xúc từ các cuộc nói chuyện bộc phát, ngẫu nhiên, từ trìu mến cho đến lớn tiếng, tranh cãi nảy lửa của vợ chồng. Baumbach thể hiện bản chất khó nắm bắt của tình yêu, từ các câu chuyện xảy ra hằng ngày trong một gia đình điển hình, ở đó, không có gì gọi là tình yêu, mà chỉ có khoảnh khắc ghi dấu tình yêu.
Nicole đã tạm quên bản tính nổi loạn của mình, gác lại ước mơ xây dựng danh tiếng ở L.A... Dần dà, cô luôn cảm thấy thua cuộc, điều này được phản chiếu bởi Charlie, khi anh lại liên tiếp dành được thành công trong sự nghiệp lẫn các mối quan hệ xung quanh. Do đó, để có cơ may chiến thắng giành quyền nuôi con trai (Henry) - cô quyết định thuê luật sư giỏi và chi trả số tiền không nhỏ cho chuyện đó.
Trong Charlie, anh sợ thất bại, không quan tâm đến ước mơ của vợ, không lắng nghe, trọng sĩ diện... chính là người đàn ông điển hình đã được quy định bởi bộ gen như đã nói ở trên. Nhưng khi gạt bỏ các yếu tố trên, anh vẫn là người chồng, người cha tốt - như Nicole đã viết. Anh có thể hứng chịu những trận bực dọc của vợ, tiết kiệm điện, sống ngăn nắp, biết nấu ăn, thân thiện với mọi người. Nhưng vì sao cô vẫn quyết tâm ly hôn? Chỉ vì cô là người phụ nữ nằm ngoài các quy định về giới? Hơn cả, Nicole là người có nhận thức rõ về khát vọng của mình. Cô đã hi vọng được Charlie chia sẻ, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại.
Trong Nicole, cô thường cảm thấy tinh thần bất ổn, thích uống rượu, từng dùng chất kích thích. Nhưng cô hoàn toàn là người mẹ tốt, luôn dành thời gian để đọc sách và chơi cùng con. Bởi mâu thuẫn ngày càng lớn giữa khao khát theo đuổi sự nghiệp dang dở, và tình yêu dành cho Charlie, khiến cô trở nên hoảng loạn và thường xuyên nóng giận. Nicole chính là đại diện của những người phụ nữ hiện đại, đang tìm cách dung hoà giữa tham vọng cá nhân và vai trò nội trợ trong gia đình.
Có hai nguyên nhân chính dẫn đến quyết định đệ đơn ly hôn từ Nicole, cô cho rằng Charlie không thể lắng nghe và không ủng hộ việc theo đuổi đam mê của cô; và lý do lớn hơn, anh đã ngủ với đồng nghiệp, đồng nghĩa là ngoại tình.
Charlie đã phản ứng với hai nguyên nhân đó. Anh nghĩ rằng thành công của anh vẫn là của Nicole và cô có quyền hãnh diện với sự nghiệp của chồng. Điều thứ hai, cô đã không gần gũi với anh gần 1 năm (trước ly hôn), và anh là đàn ông, vẫn cần có tình dục.
Điều này phần nào cũng cung cấp cho chúng ta góc nhìn trực diện về hôn nhân, không còn ranh giới giữa phương Tây hay Á Đông, mà là ở bản thân hai người.
Quả thật, Baumbach đã nâng tầm Marriage Story về cách đặt mối quan hệ giữa Charlie và Nicole trong tình thế khó xử: Ngay cả khi vẫn còn tình yêu, thì điều gì đã đẩy họ ra khỏi cuộc hôn nhân này? Có phải tình yêu là yếu tố duy nhất, hoặc quan trọng nhất trong mọi cuộc hôn nhân? Chúng ta sẽ xem xét lại khả năng này sau khi xem Marriage Story.
Một số phân đoạn cao trào là những lúc cả hai to tiếng, và khi đôi bên ngồi cùng luật sư để phá vỡ hình ảnh đẹp của đối phương, nhằm chiếm lợi thế trong cuộc chiến giành quyền nuôi con. Đó là quãng thời gian tồi tệ mà bất cứ ai cũng sẽ trải qua. Yêu say đắm, cười đùa vui vẻ, nói những lời tốt về đối phương, rồi bắt đầu thấy khác biệt, nghĩ xấu về nhau, buông lời xúc phạm, và nước mắt rơi. Marriage Story cũng cho chúng ta thấy, mặt trái của hệ thống luật pháp hôn nhân Hoa Kỳ, vì lợi ích mỗi bên, mà cả hai vô tình đã dồn đối phương vào vòng kiềm toả của thù hằn, khiến họ chết ngạt trong chuỗi ngày ảm đạm vì những mặt trái của cuộc hôn nhân, vốn khởi đầu như một dự định trong mơ.
Mâu thuẫn trong việc chọn thành phố để sống và phát triển sự nghiệp của Charlie và Nicole (New York và L.A), cũng chỉ là một ví dụ điển hình để thấy sự khác biệt không thể nào dung hoà của người Mỹ trưởng thành, trong bối cảnh nhập cư, họ luôn sống trong những bất an vì áp lực kiếm tiền với niềm đam mê riêng tư. Bản thân mỗi người luôn cô đơn với sự lựa chọn của đối phương.
Ly hôn - tưởng chừng chỉ dành cho những cặp đôi không còn tình yêu, nhưng Marriage Story lại không phải như vậy. Vào phân cảnh cuối, khi Charlie đến thăm Henry và gia đình Nicole, anh đi lại như người thừa trong căn nhà, và đã đọc được lá thư Nicole viết về anh mà lẽ ra chúng nên được đọc trong buổi hoà giải.
"Sau 2 giây nhìn anh ấy, tôi biết mình đã yêu người đàn ông này!" - Họ đến với nhau vì tình yêu, và cũng xa nhau vì tình yêu. Charlie bật khóc, còn Nicole đứng lặng nhìn anh từ sau cánh cửa.
Tình yêu vẫn còn, nhưng cuộc hôn nhân thì đã kết thúc. Tình yêu không hẳn là sợi dây duy nhất gắn kết hai người, nhưng con người không thể sống mà không có tình yêu. Điều kỳ quặc này, có lẽ Thượng đế khi tạo ra đàn ông và đàn bà vẫn chưa nói với họ.
Comments
Post a Comment