Holy Motors
"Tôi rất sợ rằng mình sẽ không bao giờ chết"
Trật tự của xã hội con người hiện đại là tưởng tượng, nên con người chúng ta không còn đơn giản chỉ sống một "cuộc sống". Từ đó, các nhà khoa học đã tạo ra những bản sao ADN để thu thập các dữ liệu then chốt và hoạt động của nó cho thế hệ sau, một phần ý nghĩa của việc này là để kéo dài sự sống và phát huy lý tưởng của con người.
Trong hàng triệu năm đó, bộ óc là nơi chứa thông tin duy nhất của họ. Nhưng không may, khi con người chết đi, bộ óc cũng sẽ chết theo. Bất cứ thông tin nào chứa trong bộ óc đó cũng sẽ bị xoá sạch trong chưa đến một thế kỷ. Và từ đây, các nhà khoa học cũng đã nghĩ ra giải pháp chuyển giao ký ức từ bộ óc này sang bộ óc khác. Đâu đó trong quá trình này, con người thực sự cũng đã sống với các phiên bản khác nhau mà họ muốn.
Chúng ta có thể hình dung, để lý giải cho việc này, chính là những "cuộc hẹn" mỗi ngày của Mr. Oscar trong Holy Motors (2012, Leos Carax)
Chúng ta thực sự là ai? Chúng ta là ai nếu khi đó, chúng ta đã hành động khác đi? Tình yêu chúng ta mãnh liệt và hoang dại như thú hoang. Nhưng rồi chúng ta xa nhau để thay đổi chính mình. Nhưng không có gì bắt đầu. Cuộc sống vẫn tiếp tục. Ai đó vẫn sống, và ai đó đã chết...
Ngồi trước màn hình, người xem không thể biết chính xác khán giả của Mr. Oscar là những ai? Họ có thực sự tồn tại hay không?
Đặc biệt, ý tưởng sắc sảo của Leos Carax được khẳng định một lần nữa ở đoạn kết, khiến người xem thêm hoài nghi về những điều mà họ ngỡ rằng đã hiểu về thế giới giả định trong Holy Motors.
Mặc dù Holy Motors không có một cấu trúc kể chuyện rõ ràng thông qua các tình tiết, nhưng chúng được kết nối bởi tầm nhìn nghệ thuật độc đáo, táo bạo của đạo diễn Leos Carax và diễn xuất đỉnh cao của Denis Lavant, người bạn điện ảnh đồng hành quen thuộc. Từng nhân vật/ cảnh phim trong Holy Motors, vừa là những trải nghiệm đã qua, vừa là những ý tưởng ấp ủ của Carax. Năm 13 tuổi, Leos Carax từng tự ý đổi tên chính mình vì nỗi cô đơn, lạc lõng trong gia đình đã ám ảnh ông. Điện ảnh, chính là vẻ đẹp cuộc sống mà ông đã tìm thấy năm 16 tuổi, và sớm trở thành ý nghĩa cuộc sống duy nhất của vị đạo diễn kỳ lạ này.
Cuối cùng, Holy Motors chính là một món quà đặc biệt dành cho các nhà làm phim thể nghiệm và những tín đồ điện ảnh.
Trật tự của xã hội con người hiện đại là tưởng tượng, nên con người chúng ta không còn đơn giản chỉ sống một "cuộc sống". Từ đó, các nhà khoa học đã tạo ra những bản sao ADN để thu thập các dữ liệu then chốt và hoạt động của nó cho thế hệ sau, một phần ý nghĩa của việc này là để kéo dài sự sống và phát huy lý tưởng của con người.
Trong hàng triệu năm đó, bộ óc là nơi chứa thông tin duy nhất của họ. Nhưng không may, khi con người chết đi, bộ óc cũng sẽ chết theo. Bất cứ thông tin nào chứa trong bộ óc đó cũng sẽ bị xoá sạch trong chưa đến một thế kỷ. Và từ đây, các nhà khoa học cũng đã nghĩ ra giải pháp chuyển giao ký ức từ bộ óc này sang bộ óc khác. Đâu đó trong quá trình này, con người thực sự cũng đã sống với các phiên bản khác nhau mà họ muốn.
Chúng ta có thể hình dung, để lý giải cho việc này, chính là những "cuộc hẹn" mỗi ngày của Mr. Oscar trong Holy Motors (2012, Leos Carax)
Holy Motors của Leos Carax là một hiện tượng điện ảnh năm 2012 tại các LHP Châu Âu, đặc biệt là Cannes. Sau khoảng 1/3 thời lượng, khán giả có thể nhận ra họ đang xem nhiều bộ phim khác nhau trong một bộ phim, là những giấc mơ trong một cuộc đời thật, và chúng có mối liên kết duy nhất là Mr Oscar trong chiếc xe thuộc tổ chức Holy Motors.
Thoạt tiên, Holy Motors dễ gây lúng túng và thiếu tính ổn định trong tình trạng đổi mới liên tục với cách làm phim thử nghiệm. Nhưng chắc chắn, đây sẽ là một tác phẩm khiến người xem bồn chồn và khó quên.
Mở đầu phim, người xem cũng nhìn thấy chính họ trong rạp chiếu phim khi ánh đèn đã tắt. Đó là tác phẩm The Crowd của đạo diễn King Vidor. Nhiều khán giả mệt mỏi và ngủ thiếp đi. Một người đàn ông đã bước ra, quan sát cả khán phòng từ trên cao, ông ta xuất hiện từ một một bức tường của căn phòng trông như một khu rừng, nối liền với phòng chiếu qua cánh cửa bí mật, một ngón tay của ông trở thành chìa khoá. Giống như Little Nemo đang thám hiểm Slumberland, Dorothy băng qua cầu vồng và Alice lạc vào xứ sở thần tiên, người đàn ông này rời khỏi phòng chiếu, người xem bắt đầu nhìn thấy từ cuộc đời này sang cuộc đời khác, được "sống" bởi Mr. Oscar.
Sẽ không hay nếu tại đây, chúng ta kể lại chính xác những cuộc đời, hoặc nhân vật của Mr. Oscar đã hoá thân trong một ngày làm việc. Từ một bà lão ăn xin bên đường, nghệ sĩ múa tương tác, giáo sư lớn tuổi đã gần đất xa trời, một người bố nghiêm khắc và cực đoan, một tên giết người, một nghệ sĩ Accordeon, một người đàn ông ấm áp của gia đình, hay một kẻ điên lang thang lang thang trên phố, ăn tất cả mọi thứ nhưng biết quy phục trước cái đẹp,... Các cuộc hẹn đã đưa Mr. Oscar vào những vai diễn đa dạng, có số phận riêng trong Paris tráng lệ.
Đi dọc thành phố, đồng hành cùng anh là tài xế nữ Celine làm trong tổ chức Holy Motors. Cần mẫn và quy tắc, công việc của cô là chở Mr. Oscar đến các điểm hẹn, nhắc nhở chuyện ăn uống và sức khoẻ của anh. Công việc của cả hai đều bắt đầu vào lúc bình minh và kéo dài đến tận đêm, từ ngày này qua ngày khác.
Và sẽ thật vô ích nếu chúng ta tìm cách liên kết các nhân vật trên với nhau. Bởi lẽ, ý tưởng bao quát hơn cả trong Holy Motors (có lẽ) chính là: Con người, họ có thể chứa được muôn hình vạn trạng nhân cách trong một cơ thể sống? Điều này không khó đoán nếu xét ở góc độ y học ngày nay.
Một khả năng nữa, Holy Motors như một ý tưởng ghép của nhiều đoạn phim lại với nhau (hoặc là những ý tưởng kịch bản của Carax vẫn chưa thành phim). Chúng rời rạc, nhưng liên kết bởi một biểu mẫu chung: Những cá thể cô đơn ở các thành phố lớn của kỷ nguyên tương lai. Một giả định về mối quan hệ của con người trong thời đại tôn vinh trải nghiệm ảo. Trong đó, có một công việc mà những người tham gia được được thuê theo giờ. Trong đó, họ giống như sống trong những tấm gương.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không bỏ qua một ý tưởng khác của Carax, ông muốn khán giả của Holy Motors nhìn thấy những gì đã xảy ra ở phim trường, đi theo Mr. Oscar, chúng ta cũng đang ngồi trên chiếc xe, xem ông ta hoá trang điêu luyện như thế nào, xuống xe, bước vào thế giới từng nhân vật, và theo dõi một khoảnh khắc trong ngày của họ.
- Tôi tưởng anh đã mất tích. Điều gì anh lại chọn công việc này?
- Vì tôi yêu vẻ đẹp của hành động.
- Vẻ đẹp? Vẻ đẹp chỉ có trong mắt của kẻ si tình, là khán giả.
- Vậy nếu chúng ta không còn khán giả nào xem nữa thì sao?
Trong Holy Motors, rất nhiều người sẽ ấn tượng với "cuộc hẹn" giữa Oscar và kẻ điên trên phố Paris, hắn đi lang thang trong nghĩa trang Pere Lachaise (nơi an nghỉ của Chopin, Balzac, Oscar Wilde), làm người đi đường khiếp sợ, ăn bất kỳ thứ gì ngay tầm mắt, ngay cả một ngón tay. Nhưng hắn lại chế ngự được bản năng trước vẻ đẹp của cô người mẫu ảnh (Eva Mendes), hắn đưa cô vào một hang động, biến hoá cô thành người phụ nữ đạo Hồi với sự trân trọng. Phân cảnh kẻ điên trong trạng thái khoả thân và dương vật cương cứng, nhưng ngủ hiền lành trong lòng cô gái, đã trở thành hình ảnh được nhắc đến nhiều nhất của Holy Motors.
Nhưng nhân vật khiến tôi ấn tượng nhất chính là giáo sư Dormeur, nhân vật đầu tiên xuất hiện trong rạp chiếu phim. Trong khoảnh khắc tâm sự cùng cô cháu gái có cuộc hôn nhân bất hạnh, phần nào đó, Leos Carax cung cấp cho chúng ta góc nhìn lãng mạn về nghệ thuật mà ông luôn ấp ủ. Vẻ đẹp của cuộc sống đó là ở tình yêu. Nhờ có tình yêu, con người kết nối được với nhau, kế thừa được những giá trị ý nghĩa và gieo mầm cho những niềm hi vọng tương lai. Nhờ có tình yêu, con người thoát khỏi cái bóng của quá khứ, chung sống được với những khổ hạnh và tìm thấy hạnh phúc từ chính cuộc đời mình...
Thế giới kỳ lạ trong Holy Motors dẫu cho khiến người xem khó đoán, nhưng đó vẫn là một tương lai gần đã được dự báo, khi con người và robots, hay các máy móc lại có vai trò xã hội đảo ngược (như người nghệ sĩ múa tương tác ảo). Con người đang làm nghệ thuật vì ai? Hoặc tệ hơn, các tác phẩm không còn khán giả. Loại bỏ sự hiện diện của máy móc, thiết bị thu hình kỹ thuật số, điện ảnh có còn tồn tại không? Liệu cái đẹp sẽ biến mất và bị quên lãng nếu chúng ta cất hết các ống kính?
Hoặc, đây có phải là một tác phẩm mà Leos Carax tri ân về nghệ thuật sân khấu? Một cảm giác cay đắng khi Oscar bắt gặp một người đồng nghiệp trên phố, cô ta cũng đang chuẩn bị cho "cuộc hẹn" sắp tới. Nhân vật Eva Grace (Jean) do ca sĩ Kylie Minogue thủ vai cùng bản nhạc Who were we?
Họ đi vào một toà nhà bỏ hoang (nhà hát cũ) và nhớ lại những điều đã qua. Là khoảnh khắc hiếm hoi mà Oscar là chính anh khi thoát ra khỏi chiếc Holy Motor. Họ nhớ về những cuộc hẹn tràn ngập tiếng cười, có cuộc hẹn kinh hoàng, ghê tởm, có cuộc hẹn mang lại sự tuyệt vọng... Họ đã là những ai? Hay những ai đã sống trong thể xác của họ.. Công việc lặp lại mỗi ngày, khiến cho các diễn viên như Oscar dần kiệt quệ. Cuộc đời có thể ảo, nhưng cảm xúc là thật.
Thoạt tiên, Holy Motors dễ gây lúng túng và thiếu tính ổn định trong tình trạng đổi mới liên tục với cách làm phim thử nghiệm. Nhưng chắc chắn, đây sẽ là một tác phẩm khiến người xem bồn chồn và khó quên.
Mở đầu phim, người xem cũng nhìn thấy chính họ trong rạp chiếu phim khi ánh đèn đã tắt. Đó là tác phẩm The Crowd của đạo diễn King Vidor. Nhiều khán giả mệt mỏi và ngủ thiếp đi. Một người đàn ông đã bước ra, quan sát cả khán phòng từ trên cao, ông ta xuất hiện từ một một bức tường của căn phòng trông như một khu rừng, nối liền với phòng chiếu qua cánh cửa bí mật, một ngón tay của ông trở thành chìa khoá. Giống như Little Nemo đang thám hiểm Slumberland, Dorothy băng qua cầu vồng và Alice lạc vào xứ sở thần tiên, người đàn ông này rời khỏi phòng chiếu, người xem bắt đầu nhìn thấy từ cuộc đời này sang cuộc đời khác, được "sống" bởi Mr. Oscar.
Sẽ không hay nếu tại đây, chúng ta kể lại chính xác những cuộc đời, hoặc nhân vật của Mr. Oscar đã hoá thân trong một ngày làm việc. Từ một bà lão ăn xin bên đường, nghệ sĩ múa tương tác, giáo sư lớn tuổi đã gần đất xa trời, một người bố nghiêm khắc và cực đoan, một tên giết người, một nghệ sĩ Accordeon, một người đàn ông ấm áp của gia đình, hay một kẻ điên lang thang lang thang trên phố, ăn tất cả mọi thứ nhưng biết quy phục trước cái đẹp,... Các cuộc hẹn đã đưa Mr. Oscar vào những vai diễn đa dạng, có số phận riêng trong Paris tráng lệ.
Đi dọc thành phố, đồng hành cùng anh là tài xế nữ Celine làm trong tổ chức Holy Motors. Cần mẫn và quy tắc, công việc của cô là chở Mr. Oscar đến các điểm hẹn, nhắc nhở chuyện ăn uống và sức khoẻ của anh. Công việc của cả hai đều bắt đầu vào lúc bình minh và kéo dài đến tận đêm, từ ngày này qua ngày khác.
Và sẽ thật vô ích nếu chúng ta tìm cách liên kết các nhân vật trên với nhau. Bởi lẽ, ý tưởng bao quát hơn cả trong Holy Motors (có lẽ) chính là: Con người, họ có thể chứa được muôn hình vạn trạng nhân cách trong một cơ thể sống? Điều này không khó đoán nếu xét ở góc độ y học ngày nay.
Một khả năng nữa, Holy Motors như một ý tưởng ghép của nhiều đoạn phim lại với nhau (hoặc là những ý tưởng kịch bản của Carax vẫn chưa thành phim). Chúng rời rạc, nhưng liên kết bởi một biểu mẫu chung: Những cá thể cô đơn ở các thành phố lớn của kỷ nguyên tương lai. Một giả định về mối quan hệ của con người trong thời đại tôn vinh trải nghiệm ảo. Trong đó, có một công việc mà những người tham gia được được thuê theo giờ. Trong đó, họ giống như sống trong những tấm gương.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không bỏ qua một ý tưởng khác của Carax, ông muốn khán giả của Holy Motors nhìn thấy những gì đã xảy ra ở phim trường, đi theo Mr. Oscar, chúng ta cũng đang ngồi trên chiếc xe, xem ông ta hoá trang điêu luyện như thế nào, xuống xe, bước vào thế giới từng nhân vật, và theo dõi một khoảnh khắc trong ngày của họ.
- Tôi tưởng anh đã mất tích. Điều gì anh lại chọn công việc này?
- Vì tôi yêu vẻ đẹp của hành động.
- Vẻ đẹp? Vẻ đẹp chỉ có trong mắt của kẻ si tình, là khán giả.
- Vậy nếu chúng ta không còn khán giả nào xem nữa thì sao?
Trong Holy Motors, rất nhiều người sẽ ấn tượng với "cuộc hẹn" giữa Oscar và kẻ điên trên phố Paris, hắn đi lang thang trong nghĩa trang Pere Lachaise (nơi an nghỉ của Chopin, Balzac, Oscar Wilde), làm người đi đường khiếp sợ, ăn bất kỳ thứ gì ngay tầm mắt, ngay cả một ngón tay. Nhưng hắn lại chế ngự được bản năng trước vẻ đẹp của cô người mẫu ảnh (Eva Mendes), hắn đưa cô vào một hang động, biến hoá cô thành người phụ nữ đạo Hồi với sự trân trọng. Phân cảnh kẻ điên trong trạng thái khoả thân và dương vật cương cứng, nhưng ngủ hiền lành trong lòng cô gái, đã trở thành hình ảnh được nhắc đến nhiều nhất của Holy Motors.
Nhưng nhân vật khiến tôi ấn tượng nhất chính là giáo sư Dormeur, nhân vật đầu tiên xuất hiện trong rạp chiếu phim. Trong khoảnh khắc tâm sự cùng cô cháu gái có cuộc hôn nhân bất hạnh, phần nào đó, Leos Carax cung cấp cho chúng ta góc nhìn lãng mạn về nghệ thuật mà ông luôn ấp ủ. Vẻ đẹp của cuộc sống đó là ở tình yêu. Nhờ có tình yêu, con người kết nối được với nhau, kế thừa được những giá trị ý nghĩa và gieo mầm cho những niềm hi vọng tương lai. Nhờ có tình yêu, con người thoát khỏi cái bóng của quá khứ, chung sống được với những khổ hạnh và tìm thấy hạnh phúc từ chính cuộc đời mình...
Thế giới kỳ lạ trong Holy Motors dẫu cho khiến người xem khó đoán, nhưng đó vẫn là một tương lai gần đã được dự báo, khi con người và robots, hay các máy móc lại có vai trò xã hội đảo ngược (như người nghệ sĩ múa tương tác ảo). Con người đang làm nghệ thuật vì ai? Hoặc tệ hơn, các tác phẩm không còn khán giả. Loại bỏ sự hiện diện của máy móc, thiết bị thu hình kỹ thuật số, điện ảnh có còn tồn tại không? Liệu cái đẹp sẽ biến mất và bị quên lãng nếu chúng ta cất hết các ống kính?
Hoặc, đây có phải là một tác phẩm mà Leos Carax tri ân về nghệ thuật sân khấu? Một cảm giác cay đắng khi Oscar bắt gặp một người đồng nghiệp trên phố, cô ta cũng đang chuẩn bị cho "cuộc hẹn" sắp tới. Nhân vật Eva Grace (Jean) do ca sĩ Kylie Minogue thủ vai cùng bản nhạc Who were we?
Họ đi vào một toà nhà bỏ hoang (nhà hát cũ) và nhớ lại những điều đã qua. Là khoảnh khắc hiếm hoi mà Oscar là chính anh khi thoát ra khỏi chiếc Holy Motor. Họ nhớ về những cuộc hẹn tràn ngập tiếng cười, có cuộc hẹn kinh hoàng, ghê tởm, có cuộc hẹn mang lại sự tuyệt vọng... Họ đã là những ai? Hay những ai đã sống trong thể xác của họ.. Công việc lặp lại mỗi ngày, khiến cho các diễn viên như Oscar dần kiệt quệ. Cuộc đời có thể ảo, nhưng cảm xúc là thật.
Chúng ta thực sự là ai? Chúng ta là ai nếu khi đó, chúng ta đã hành động khác đi? Tình yêu chúng ta mãnh liệt và hoang dại như thú hoang. Nhưng rồi chúng ta xa nhau để thay đổi chính mình. Nhưng không có gì bắt đầu. Cuộc sống vẫn tiếp tục. Ai đó vẫn sống, và ai đó đã chết...
Ngồi trước màn hình, người xem không thể biết chính xác khán giả của Mr. Oscar là những ai? Họ có thực sự tồn tại hay không?
Đặc biệt, ý tưởng sắc sảo của Leos Carax được khẳng định một lần nữa ở đoạn kết, khiến người xem thêm hoài nghi về những điều mà họ ngỡ rằng đã hiểu về thế giới giả định trong Holy Motors.
Mặc dù Holy Motors không có một cấu trúc kể chuyện rõ ràng thông qua các tình tiết, nhưng chúng được kết nối bởi tầm nhìn nghệ thuật độc đáo, táo bạo của đạo diễn Leos Carax và diễn xuất đỉnh cao của Denis Lavant, người bạn điện ảnh đồng hành quen thuộc. Từng nhân vật/ cảnh phim trong Holy Motors, vừa là những trải nghiệm đã qua, vừa là những ý tưởng ấp ủ của Carax. Năm 13 tuổi, Leos Carax từng tự ý đổi tên chính mình vì nỗi cô đơn, lạc lõng trong gia đình đã ám ảnh ông. Điện ảnh, chính là vẻ đẹp cuộc sống mà ông đã tìm thấy năm 16 tuổi, và sớm trở thành ý nghĩa cuộc sống duy nhất của vị đạo diễn kỳ lạ này.
Cuối cùng, Holy Motors chính là một món quà đặc biệt dành cho các nhà làm phim thể nghiệm và những tín đồ điện ảnh.
Comments
Post a Comment